dinsdag 14 november 2017

Maarten Luther


Op 31 oktober 2017 was het 500 jaar geleden dat Luther zijn 95 stellingen aan de kerkdeur te Wittenberg spijkerde. Die schreef hij in het latijn. Dat zal de gewone man in Wittenberg fijn gevonden hebben want die las geen latijn. Het is vermoedelijk ook helemaal niet waar (Wikipedia). Los van deze geschiedkundige beeldspraak is deze aanklacht tegen de moederkerk het begin van wat wij later de reformatie zijn gaan noemen. Luther heeft ongetwijfeld alle reden gehad om zich tegen Rome te keren en daarin stond hij vast niet alleen. Wel vroeg ik me af waarom hij dat nou juist op Halloween deed. Verkleed als killerclown sloop de monnik Maarten Luther in pikkedonker door de straten van Wittenberg met een uitgeholde pompoen op een stok met een kaars er in. In een onbewaakt ogenblik prikte hij stiekem zijn geschrift tegen de kerkdeur. Als de pastoor, of de koster, hem zou betrappen zou er zeker wat voor hem zwaaien! Brrrrr!  Zoiets stel ik me dan voor want ik heb een levendige fantasie.




Maar later las ik dat Halloween komt van All Hallows Eve en dat is in gewoon Nederlands de vooravond van Allerheiligen, de avond van 31 oktober. Dat is ook de avond van een heidens (Keltisch) feest. “Bij de Kelten begon na de oogst, op 1 november, het nieuwe jaar. En ze geloofden dat bij het begin van het nieuwe jaar de geesten van de overledenen een poging deden om een lichaam te kapen van een levende, om daarmee het nieuwe jaar in te gaan. Op dat moment konden de wereld van de doden en de wereld van de levenden elkaar ontmoeten. ” (bron: www.gerritveldman.nl)

Een dag na Allerheiligen is het Allerzielen. Op die dagen is er druk verkeer op weg naar en terug uit het vagevuur. Heiligen hoefden niet naar het vagevuur. Gewone stervelingen moesten dat wel, dan werd je ziel weer schoongebrand, maar als je nou bij de plaatselijke pastoor een zak geld afliet dan zorgde hij ervoor dat je in de koets kwam die rechtstreeks naar de hemel reed. Enkeltje rechtstreeks, stopt niet bij vagevuur. Een soort Monopoly met zielen. Maarten vond dat maar niks, die aflaathandel, en omdat aflaten te maken hebben met Allerheiligen en Allerzielen deed Maarten zijn ding op Halloween. Vagevuur is trouwens typisch rooms. Katholieken komen zomaar niet in de hel. Dan moet je het wel erg bont maken. En dan nog is er genade mogelijk. Luthersen doen niet aan vagevuur. Niks boetedoen en dan alsnog naar de hemel! De hel in! Branden zal je! Voor eeuwig!

In ieder geval was de herdenking van deze daad van protest aanleiding voor Koning Willem om zijn gezicht en zijn vrouw weer eens te laten zien. De koning was aanwezig bij de viering van 500 jaar reformatie. Alsof dat iets is om te vieren: de hele zondag een beetje in je zwarte kousen zitten te kniezen. Gezellig hoor. Het past ook in het geheel niet in mijn beeld van een onafhankelijke koning voor iedereen. Tenzij hij te zijner tijd bij het 25-jarig jubileum van de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster aanwezig is, hetgeen ik waag te betwijfelen. Beetje wrang vind ik het ook want in deze tijd die bol staat van politieke correctheid had Willem zich wel eens mogen laten informeren over wie Luther eigenlijk was. Als ik het even kort voor u mag samenvatten: een xenofobe antisemiet met extremistische trekjes. Alle synagogen en huizen van joden moesten in brand worden gestoken en iedere jood die zich niet wenste te bekeren tot het christendom kon van Maarten aan het gas. Ook de Islam was niet populair bij Luther. Hij riep Karel V op om een oorlog tegen de Turken te beginnen want Mohammed was geen profeet maar een kind van de duivel. Keizer Karel was van dat gesteukel echter niet gediend zodat Maarten moest onderduiken om aan de galg te ontkomen. Eeuwen later was het gedachtegoed van Luther een dankbare bron voor Nazi-Duitsland om de Joden opnieuw op de korrel te nemen. Of Geert Wilders de idee├źn van Luther als bron heeft voor zijn jacht op de Islam is mij niet bekend. Hij heeft het wel steeds over de Joods-Christelijke normen en waarden die we moeten bewaken en bewaren. Nou, lekker dan. Antisemitisme is een christelijke uitvinding bij uitstek dus hoe hij dat nou precies bedoeld is me niet geheel duidelijk. Om van de houdbaarheid van die zogenaamde christelijke normen en waarden maar te zwijgen.

Ik heb in mijn gesprekken en contacten met gelovige mensen nooit iets gehoord over deze duistere kant van Luther. Wel valt me telkens weer op dat er in reformatorische kringen vanuit wordt gegaan dat het ware christendom eigenlijk pas begint in 1517. Lekker makkelijk, je laat de roomse missionarissen en inquisiteurs 1500 jaar lang de hete kolen uit het vuur halen met gevaar voor eigen leven en als dat dan klaar is zeg je gewoon: “Die roomsen hebben het helemaal fout!”. Kinderachtig, laf en historisch onjuist want men gaat voorbij aan 15 eeuwen ontstaansgeschiedenis. Om kort te gaan: zonder Rome geen reformatie. Overigens heeft de actie van Luther ertoe geleid dat veel meer mensen in de gaten kregen hoe eenvoudig het eigenlijk is om onder het kerkelijke juk vandaan te komen: gewoon niks meer van aantrekken en voor jezelf beginnen. Dat heeft geleid tot een oerwoud van ontelbare afsplitsingen en kerkscheuringen. Als u wilt weten hoe dat in zijn werk gaat raad ik u de boeken van schrijver Maarten ’t Hart aan, daar staat dat haarfijn in beschreven.

Nee, als ik ooit in God ga geloven dan word ik weer gewoon katholiek. Rode wijn, cognac, krentenbrood en carnaval. En tussendoor is er altijd wel een reden om het glas te heffen op een of andere heilige. Ik snap werkelijk niet wat die calvinisten bezielt. Was het niet Jezus zelf die water in wijn veranderde en voedsel vermeerderde? Nou ja, ik zal het wel niet goed zien.

Op naar Sinterklaas. Ook zo’n goedheiligman.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten