Hebban olla vogala.......

Je ziet ze de laatste jaren steeds minder. De ongewassen en ongeschoren types die gehuld in berenvellen gewapend met knuppels en speren met stenen punten de bossen intrekken en aan het eind van de dag terugkeren met een heel hert op de schouders om deze vervolgens, na hun gezin te hebben begroet, met scherpe stenen te ontleden. Moeder heeft de hele dag het vuur brandend gehouden en al spoedig hangen de eerste stukken hert boven het vuur. De eenvoudige hut van takken, stro en leem vult zich met huiselijke gezelligheid als de familie hongerig op de maaltijd aanvalt.

Wat je ook steeds minder ziet zijn voerlieden die met ossenkarren vracht vervoeren door heel Europa. Om maar te zwijgen van ganzenhoedsters, kolenboeren, turfstekers en zwavelstokjesverkopers.

Met taal is hetzelfde aan de hand. Ik kan me niet eens meer herinneren wanneer ik voor het laatst iemand Babylonisch heb horen spreken. Het is een verdwenen taal evenals Latijn, Gotisch, Akkadisch en Serua. Neem het Oud Nederlands, dat gebruikt niemand meer. Ik heb Westerwolder mannen gekend die nog het oude Westerwolds spraken. Kom daar nu nog maar eens om. Ook in buurprovincie Friesland zijn grote zorgen. Er zijn steeds minder mensen die Fries spreken. Voor je het weet is er over 100 jaar niemand meer die nog Fries spreekt. Een taal is een levend wezen. Het past zich aan, aan de omstandigheden. Zo is er vast en zeker een Fries woord voor voerman. En nu is er ook vast een Fries woord voor vrachtwagen. Want zelfs in Friesland doet men niet meer alles met paard en wagen. Als steeds minder Friezen Fries spreken, heeft dat een reden. Misschien wel omdat het Nederlands een taal is waar je in heel Nederland mee terecht kan. Dat kan handig zijn, bijvoorbeeld als je als Friese bolleboos wil solliciteren bij ASML.

Maar er is hoop. De Friese Provinciale Staten hebben unaniem besloten om het Fries als verplicht vak te introduceren op scholen in Friesland. Dus beheerst de Friese bolleboos naast het Engels en Nederlands straks ook Fries. Dat is handig in Eindhoven. Goede kans dat zijn aanstaande echtgenote geen Friezin is en hun eventuele kinderen in Eindhoven naar school gaan, waar het Fries niet verplicht is. Maar in ieder geval is de Friese taal levend gehouden in Eindhoven tot zijn dood.

Het allerleukste aan dit hele verhaal is dat de Provinciale Statenleden van Friesland hier helemaal niet over gaan. Het ministerie van onderwijs gaat er over, en de schoolbesturen gaan er zelf over. De toevoeging ‘unaniem’ geeft aan dat ze er niks over te zeggen hebben maar dat ze het heel graag zouden willen. Het is een oprisping van plat nationalisme. Elfstedentocht sentiment. Friesche paarden in klederdracht. Antieke hindeloopergroene arreslee door Thialf. Oude Friesche bestuurders die straks met pensioen gaan. It giet oan.

De Tovenaarsleerling

Wie kent er nog The Thunderbirds? Van die plastic poppen in raketten. Ze zaten aan touwtjes en een poppenspeler kon ze middels de touwtjes laten bewegen, lopen en praten. Soms kwam er een close-up voorbij van een hand die een knopje bediende. Dat was dan een opname van een echte hand. Dan riepen we tegen elkaar: “Een echte hand! Dat was een echte hand!” Dat vonden we best wel bijzonder. AI bestond nog niet. En als de poppen moesten praten dan bediende de poppenspeler de hele onderkaak wat best wel een dom gezicht was.

We waren op een verjaardag. 30 Jaar alweer. Er was voor de grap een zangduo ingehuurd. Het deed me heel erg denken aan Radio Tweede Exloermond op de middengolf. En van pure meligheid gingen we natuurlijk meedoen en we hadden pret voor tien. De zangeres deed me denken aan een figuur uit The Thunderbirds. Verder niks mis mee zal ik maar zeggen. En juist op dat soort momenten komen mij de leukste anekdotes ter ore. Zoals die van De Tovenaarsleerling.

De Tovenaarsleerling is een jonge man die graag Tovenaar wil worden. Of hij daarvoor ook een moodboard heeft moeten maken weet ik niet. Misschien was het ook wel gewoon een eenvoudige ‘one minute pitch’. Om bij de Tovenaars te mogen horen moet je in je leerlingen tijd verplicht aan alle onderdelen meedoen. Los van wat je naast de Tovenaars nog aan sociaal leven hebt, dien je er gewoon te zijn. Ik snap de doelstelling, de leerling moet alle facetten kennen om zeker te weten of je wel Tovenaar wil worden. En de Tovenaars willen weten of de leerling uit het juiste hout gesneden is. En uiteindelijk was de man toegelaten tot het Tovenaars Gilde. Op zijn eerste optreden als Tovenaar kreeg hij een warme hand op zijn schouder: “Je ziet er prima uit, maar denk de volgende keer even aan je sokken. Die moeten grijs zijn.”

Naast mij zat een gepensioneerd Tovenaar. Die zei dat de sokken zwart hoorden te zijn.